Burkulma Nedir? Burkulmaya Ne İyi Gelir?

Burkulma, eklemi bir arada tutan bağların (ligamentlerin) normal hareket sınırlarının ötesine zorlanması sonucu gerilmesi, esnemesi veya yırtılmasıdır. Bu durum, eklemin beklenmedik bir şekilde dönmesi, bükülmesi veya üzerine ani yük binmesiyle meydana gelir. Burkulma nedir sorusunun en basit cevabı; bağ dokusunun ani zorlanma ile zedelenmesidir. Günlük yaşamda burkulma vakaları çok yaygındır. En sık görülen türleri ayak burkulma, bilek burkulma ve el bileği burkulma yaralanmalarıdır. Basit görünen burkulmalar bile doğru tedavi edilmezse kalıcı eklem sorunlarına yol açabilir.

Burkulma Nasıl Anlaşılır?

Burkulma nasıl anlaşılır sorusunun yanıtı, hem olay anındaki hisler hem de sonrasında gelişen belirtilerle ortaya çıkar. Burkulma sırasında çoğu kişi, eklemde “çıt” veya “tak” şeklinde bir ses duyabilir. Bu, bağların gerilmesi veya yırtılması sonucu meydana gelen bir işarettir. Ardından, aşağıdaki belirtiler gelişir:

• Ani ve keskin ağrı: Burkulma anında şiddetli bir ağrı hissedilir.
• Şişlik: Eklemin çevresinde hızlı bir şekilde şişlik meydana gelir.
• Morarma: Kan damarlarının zedelenmesiyle morarma oluşabilir.
• Hareket kısıtlılığı: Eklemde hareket etmek zorlaşır ve ağrı nedeniyle hareket kabiliyeti sınırlanır.
• Dokunma hassasiyeti: Burkulan ekleme dokunulduğunda ağrı artar.
• Eklemi kullanmada zorluk: Eklemi normal şekilde kullanmak oldukça güçleşir.

Özellikle el bileği burkulmalarında, kavrama gücünde azalma ve bilek çevresinde belirgin şişlik gibi belirtiler öne çıkar.

Burkulma Nasıl Oluşur?

Burkulma, eklem yüzeylerinin normal hareket sınırlarını aşan bir pozisyona zorlanması sonucu meydana gelir. Bu durumda, eklemdeki bağ dokusu aşırı gerilir ve zamanla mikro yırtıklar oluşur. Bağlar, eklemi stabilize eden önemli yapılar olduğundan, bu tür zorlanmalar ciddi yaralanmalara yol açabilir. Burkulmalar, çoğunlukla aşağıdaki durumlarla ilişkilidir:

• Spor sırasında kontrolsüz hareketler: Özellikle hızlı yön değiştirmeler, ani duruşlar veya zorlu fiziksel aktiviteler, eklemlerde aşırı gerilmelere neden olabilir.
• Düz olmayan zeminde yürüme veya koşma: Dengesiz zeminler, ayak bileği ve diz gibi eklemlerde burkulmalara yol açabilir.
• Yüksekten düşme: Düşme sırasında vücudun aldığı darbe, eklemdeki bağları zorlar ve burkulma oluşabilir.
• Yanlış ayakkabı seçimi: Uygun olmayan ayakkabılar, özellikle yüksek topuklu ayakkabılar, ayak bileği gibi eklemleri zorlayarak burkulmalara neden olabilir.
• Ani travmalar: Kaza, çarpma veya sert darbeler sonucunda eklemler üzerindeki baskı artar, bu da bağların zorlanmasına yol açar.

Tüm bu nedenler, vücudun eklem yapılarında zorlanmaya neden olarak burkulmalara yol açar ve bu durum, uygun tedavi ve önlemler alınmadığı takdirde daha ciddi sağlık sorunlarına dönüşebilir.

Burkulma Nerelerde Meydana Gelir?

Burkulma, vücutta meydana gelen en yaygın yaralanmalardan biridir ve genellikle eklemlerde gerçekleşir. Eklemler, vücudun hareket etmesini sağlayan yapılar olduğundan, bu bölgelerde aşırı hareket veya darbe sonucu burkulmalar sıkça görülür. Burkulmalar, eklemlerin bağlarının gerilmesi ya da yırtılması ile ortaya çıkar ve her yaş grubunda farklı şiddetlerde gerçekleşebilir. Burkulma, eklemlerin hareket kapasitesine, maruz kaldıkları yüklere ve yapılan aktivitelere bağlı olarak farklı bölgelerde meydana gelir. En sık karşılaşılan burkulmalar şu eklemlerde görülür:

• Ayak bileği: Spor yaparken, dengesiz zeminlerde yürürken ya da yüksek topuklu ayakkabılarla hareket ederken sıkça karşılaşılır. Bu tür burkulmalar, genellikle ayak bileğinin içe veya dışa dönmesi sonucu oluşur.
• Diz: Futbol, basketbol gibi ani yön değiştirmeyi gerektiren sporlar sırasında diz burkulmaları yaygındır. Bu tür hareketler diz eklemini zorlayarak burkulmalara yol açabilir.
• El bileği: Düşmeler sırasında, ellerin yere dayanması sonucu el bileği burkulmaları meydana gelir. Genellikle el bileği ekleminde ani gerilmelerle sonuçlanır.
• Parmak eklemleri: Top yakalama, sert cisimlere çarpma gibi durumlarda parmak ekleminde burkulmalar olabilir. Özellikle sporcularda yaygın bir yaralanmadır.
• Omuz: Ani geri çekilme, zorlu hareketler ya da aşırı yüklenme omuz ekleminde burkulmaya neden olabilir.

Burkulmaların büyük kısmı, genellikle ayak bileği ekleminde görülür ve tüm burkulma vakalarının yaklaşık %85’ini oluşturur.

Burkulma Türleri ve Tedavi Süreleri

Burkulma türleri, eklem bağlarının zorlanmasıyla ortaya çıkan farklı şiddetlerdeki yaralanmaları tanımlar. Burkulmaların belirtileri, şiddetine göre değişir ve tedavi süreleri, yaranın derecesine bağlı olarak farklılık gösterir. Burkulmanın tedavi edilmesi, iyileşme sürecinin hızlanmasını sağlar. Aşağıda, burkulma türlerinin tedavi süreleri hakkında detaylı bilgi bulabilirsiniz:

Tür	Belirtiler	Tedavi Süresi
1. Derece	Hafif ağrı, az şişlik	1-2 hafta
2. Derece	Orta şişlik, morarma	3-6 hafta
3. Derece	Şiddetli ağrı, bağ kopması	8-12 hafta+

Ayak Burkulması

Ayak burkulması, ayak bileğinin içe (inversiyon) veya dışa (eversiyon) doğru aşırı hareket etmesi sonucu meydana gelir. Bu tür burkulmalar, özellikle sporcular, dansçılar ve yüksek topuklu ayakkabı giyen kişilerde yaygındır. Ayak bileğinin normalden fazla hareket etmesi, bağların aşırı gerilmesine veya kopmasına yol açar. Belirtiler arasında ayak bileğinde ani ağrı, şişlik, morarma, üzerine basamama ve hareket kısıtlılığı yer alır. Ayak burkulmalarının tedavi süresi, genellikle 1-2 hafta arasında değişir, ancak şiddetli vakalarda bu süre uzayabilir. Tedavi sürecinde dinlenme, buz uygulaması, kompresyon ve elevasyon gibi yöntemler önemlidir.

Bilek Burkulması

Bilek burkulması, genellikle kişinin elini yere doğru düşürmesi veya ani bir dönme hareketi ile oluşur. Bu tür burkulmalar, el bileğindeki bağ dokusunun zorlanması sonucu eklem kapsülünde hasara yol açar. Bilek burkulmalarında, ağrı ve şişlik hemen görülür. Ayrıca, eklem hareket ettirildiğinde zorluk yaşanır ve kavrama gücü azalabilir. Bilek burkulmaları, özellikle ellerin yere düştüğü veya çarpma hareketleri sonucunda daha yaygın görülür. Bu tür burkulmalarda tedavi süresi, şiddetine göre değişmekle birlikte, 3-6 hafta arasında olabilir. Tedavi sürecinde, istirahat, soğuk kompres ve gerektiğinde fizik tedavi önerilebilir.

Burkulma Dereceleri

Burkulmalar, vücutta eklemleri stabilize eden bağların aşırı gerilmesi veya yırtılması sonucu ortaya çıkan yaralanmalardır. Bu tür yaralanmalar, hasarın şiddetine bağlı olarak farklı derecelerde sınıflandırılır. Burkulma dereceleri, bağların ne kadar zorlandığı, eklemdeki hasarın boyutu ve tedavi sürecini etkileyen faktörlere göre üç ana kategoriye ayrılır. Aşağıda, burkulmaların farklı derecelerine ve her birinin belirtilerine dair detaylar yer almaktadır:

1. 1. Derece (Hafif)

• Bağlar hafif gerilmiştir.
• Şişlik ve ağrı hafiftir.
• Eklem fonksiyonu korunur.
• 2. Derece (Orta)
  • Bağlarda kısmi yırtılma vardır.
  • Şişlik ve morarma belirgindir.
  • Hareket kısıtlılığı oluşur.
• 3. Derece (Ağır)
  • Bağ tamamen kopmuştur.
  • Şiddetli ağrı ve eklem stabilitesinde ciddi kayıp vardır.
  • Cerrahi müdahale gerekebilir.

Burkulma derecesi, tedavi sürecini belirleyerek iyileşme hızını etkiler; bu nedenle doğru teşhis ve uygun tedavi, hızlı ve etkili bir iyileşme için büyük önem taşır.

Burkulmaya Ne İyi Gelir?

Burkulmaya ne iyi gelir sorusunun cevabı, doğru ilk yardım ve iyileşme sürecini destekleyecek uygulamalardır. RICE yöntemi en yaygın kullanılan yaklaşımdır:

• Rest (Dinlenme): Yaralı eklemi zorlamamak gerekir.
• Ice (Buz): İlk 48 saatte 15-20 dakikalık aralıklarla uygulanır.
• Compression (Sıkıştırma): Elastik bandaj ile destek sağlanır.
• Elevation (Yükseğe kaldırma): Yaralı bölge kalp seviyesinin üzerinde tutulur.

Ek olarak, doktor önerisiyle antiinflamatuar ilaçlar kullanılabilir.

Burkulma Tedavisi

Tedavi sürecinde amaç, ağrıyı azaltmak, şişliği kontrol altına almak ve eklem fonksiyonunu geri kazandırmaktır. Hafif burkulmalarda evde bakım yeterli olabilirken, orta ve ağır burkulmalarda fizik tedavi gerekebilir. Uygulanan tedaviler:

• Fizik tedavi ve rehabilitasyon
• Kinesio bant uygulamaları
• Ortez kullanımı
• Cerrahi müdahale (ileri vakalarda)

Burkulma tedavisi için Fizyorad’ın uzman ortopedi ve travmatoloji hekimlerinden profesyonel yardım alabilirsiniz. Fizyorad, sizin için özel tedavi planları sunarak iyileşme sürecinizi hızlandıracak en uygun yöntemleri önerir. Erken müdahale ile daha hızlı bir iyileşme sağlayabilir ve olası komplikasyonları engelleyebilirsiniz. Randevu almak için hemen Fizyorad ile iletişime geçebilirsiniz.