Anal fissür, yani halk arasında bilinen adıyla makat çatlağı, anüs çevresindeki ciltte meydana gelen yırtıklardır. Bu durum genellikle dışkılama esnasında ya da dışkılama sonrasında yaşanan keskin ağrı ve kanama gibi belirtilerle kendini gösterir. Özellikle tuvalet alışkanlıklarının bozulduğu ve kabızlığın arttığı dönemlerde sıkça görülür ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler. Peki, makat çatlağı tam olarak nedir? Belirtileri, nedenleri ve tedavi yöntemleri nelerdir? İşte detaylar…
Anal Fissür Nedir?
Anal fissür, anüsün iç kısmındaki derinin çatlaması veya yırtılmasıyla meydan gelir. Bu yırtık, genellikle makat bölgesinden dışkı geçerken oluşan zorlanma sonucunda gerçekleşir. Anüs çevresindeki bu hassas bölge, ciddi ağrılara sebep olabilir ve günlük yaşamda kişiyi ciddi anlamda rahatsız eder.
Bu hastalık, her yaştan insanı etkileyebilir; ancak özellikle kabızlık problemi yaşayan bireylerde, doğum yapan kadınlarda ve Crohn hastalığı gibi bağırsak rahatsızlıklarına sahip kişilerde daha da yaygın görülür.
Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?
Anal fissürün belirtileri genellikle oldukça belirgindir. Bu rahatsızlık, hastalar tarafından sıklıkla hemoroid ile karıştırılsa da, ağrının şiddeti ve süresi açısından farklılık gösterir. İşte anal fissürün en yaygın belirtileri:
- Dışkılama sırasında ya da sonrasında keskin, yanıcı ağrı
- Dışkıda veya tuvalet kağıdında parlak kırmızı renkte kan
- Makat bölgesinde kaşıntı veya tahriş hissi
- Makat kaslarında spazm veya kasılma
- Makat çevresinde küçük bir yara veya çatlak görünümü
Bu belirtilerden birkaçını yaşıyorsanız, gecikmeden bir sağlık profesyoneline başvurmanız önerilir. Çünkü anal fissür tedavi edilmezse yalnızca kişinin günlük eylemlerini kısıtlamakla kalmaz; aynı zamanda kronikleşebilir ve cerrahi müdahale gerektirebilir.
Anal Fissür Neden Olur?
Anal fissür, genellikle dışkılamada yaşanan zorluklardan dolayı oluşur. En yaygın nedenleri ise şunlardır:
-
Kabızlık
Sert dışkı, anüs çevresindeki hassas deriyi zorlayarak yırtıklara neden olabilir. Aynı zamanda uzun süren ıkınma da fissür oluşumunu tetikleyebilir.
-
İshal
Sık sık dışkılama ihtiyacı ve aşırı sulu dışkılar da anüs derisinin tahriş olmasına yol açabilir.
-
Doğum
Vajinal doğum sırasında pelvik bölgede yaşanan zorlanmalar, anüs çevresinde çatlak oluşumuna neden olabilir.
-
Crohn Hastalığı
Bu kronik inflamatuvar bağırsak hastalığı, sindirim sisteminde iltihaplanmalara yol açarak makat bölgesinde çatlaklara neden olabilir.
-
Travma ve Hijyen Eksikliği
Sert temizlik, yabancı cisim kullanımı veya hijyen eksikliği de fissürün oluşma nedenleri arasındadır.
Anal Fissür Tanısı Nasıl Konulur?
Bir genel cerrah veya proktoloji uzmanı, hastanın şikayetlerini dinledikten sonra fiziksel muayene ile kolayca tanı koyabilir. Gerekli durumlarda, anal kanalın daha ayrıntılı incelenmesi için anoskopi gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılabilir. Anoskopi; anüste ağrı, kanama ve şişlik gibi belirtiler olduğu durumlarda, hastalığın tespitinde kullanılan bir tanılama yöntemidir.
Anal Fissür Tedavisi Nasıl Yapılır?
Anal fissürün tedavisi, fissürün akut ya da kronik olmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Çoğu akut fissür, cerrahiye gerek kalmadan tedavi edilebilir. Gerekli ilaç tedavisinin uygulanması için mutlaka bir uzmana başvurulmalıdır.
İlaç Tedavisi
- Lokal anestezik kremler ağrının hafiflemesine yardımcı olur.
- Nitrogliserin pomadları veya kalsiyum kanal blokerleri, kan akışını artırarak iyileşmeyi hızlandırır.
- Topikal kortikosteroidler, iltihabı azaltabilir.
- Kabızlık önleyici ilaçlar dışkının yumuşamasını sağlar.
Beslenme ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri
- Bol su içmek
- Lif açısından zengin besinleri tüketmek (sebze, meyve, tam tahıllar)
- Düzenli egzersiz yapmak
- Tuvalet ihtiyacını ertelememek
Bu basit önlemler, hem mevcut fissürlerin iyileşmesine katkı sağlar hem de yeni çatlakların oluşmasını önler.
Cerrahi Müdahale
Eğer anal fissür kronikleşmişse ve ilaç tedavilerine yanıt vermiyorsa, cerrahi seçenekler değerlendirilir. En yaygın yöntem lateral internal sfinkterotomi adı verilen bir işlemdir. Bu yöntemle, makat kaslarının bir kısmı kesilerek kas spazmı azaltılır ve iyileşme süreci hızlanır. Başarı oranı yüksektir ve nüks oranı oldukça düşüktür.
Anal Fissürden Korunma Yolları
Fissürden, çoğu zaman basit önlemlerle önlenebilir. İşte dikkat etmeniz gereken bazı noktalar:
- Kabızlıktan kaçının; bol su için ve lifli gıdalar tüketin.
- Tuvalette uzun süre oturmayın ve aşırı ıkınmayın.
- Tuvalet sonrası nazik temizlik yapın.
- Düzenli fiziksel aktiviteler yaparak ile bağırsaklarınızı çalıştırın.
- Uzun süreli ishal ya da kabızlık durumlarında bir doktora başvurun.
Sonuç
Anal fissür, toplumda sık karşılaşılan ancak genellikle utanma, çekinme gibi nedenlerden dolayı doktora geç başvurulan bir sağlık sorunudur. Oysa erken teşhis ve tedavi ile çok kısa sürede iyileşme sağlanabilir. Eğer siz de dışkılama sırasında ağrı, kanama gibi belirtiler yaşıyorsanız bu durumu ciddiye alın ve uzman bir hekime danışın.
Unutmayın, sağlıklı bir sindirim sistemi için dengeli beslenmek, yeterli su tüketmek ve bağırsak alışkanlıklarını düzene sokmak her zaman en etkili önlemlerdir.
